Delatnost i neki rezultati

1. Šta je MD "Arhimedes"?

Čas u "Arhimedesovoj" školi

     Matematičko društvo "Arhimedes" (ranije: Klub mladih matematičara "Arhimedes") je specijalizovano stručno društvo u oblasti obrazovanja i vaspitanja, koje okuplja prvenstveno darovite mlade matematičare i druge ljubitelje matematike i računarstva raznih uzrasta (učenici osnovnih i srednjih škola, studenti, nastavnici i drugi odrasli koji se bave matematikom) i to na celom području Republike Srbije (najviše u Beo-gradu). Osnovan je 1. oktobra 1973. godine u Beo-gradu. Do sada je evidentirano preko 28300 članova (26660 učenika i 1640 nastavnika i drugih ljubitelja matematike, računarstva i prirodnih nauka). U taj broj ulaze i učenici "Arhimedesovih" škola mladih matematičara.
      Društvo je registrovano prema važećim propisima. Statutom Društva utvrđeni su cilj i zadaci, organizacija, upravljanje i celokupna njegova delatnost. Radom Društva rukovodi Upravni odbor od 11 članova, među kojima su univerzitetski profesori, nastavnici iz osnovnih i srednjih škola, saradnici iz drugih institucija.
 

2. Čime se bavi MD "Arhimedes"?

  "Arhimedes" je poodavno postao pravi specijalizovani centar za darovite mlade matematičare i druge ljubitelje matematke i računarstva sa osmišljenim sistemom rada i obimnim aktivnostima na više sektora:  

Matematičke i računarske škole i kursevi 
Stalna "Arhimedesova" škola mladih matematičara (AŠMM); Olimpijska grupa. Dopisna matematička škola; internet škola. Letnje i zimske škole mladih matematičara. Raču-narski kursevi. Specijalizovani kursevi. Matematički praktikum. Matematičke sekcije.  

Popularisanje matematike i nauke uopšte 
Naučno-popularna predavanja van programa AŠMM (upoznavanje sa velikanima matematike, primene matematike, podsticanje stvaralaštva mladih i dr.). Matematičke priredbe, kvizovi, posela, izložbe, konkursi, promocije (u okviru AŠMM, povodom Dana matematičara Beograda i proslava značajnih godišnjica rada Društva, za vreme matematičkih turnira i u drugim prigodnim prilikama). Prilozi u časopisima i sredstvima javnog informisanja. Upoznavanje škola i nastavnika sa našim i stranim matematičkim i srodnim časopisima. 

Matematički turniri i druga takmičenja 
Matematički turniri - ekipna prvenstva osnovnih i srednjih škola Srbije u matematici (matematičke olimpijade OŠ i SŠ). Dopisna matematička olimpijada; Internet olimpi-jada. Masovno matematičko takmičnje "Misliša". Međunarodni matematički turnir gradova (za Beograd).  

Stručni skupovi nastavnika (usavršavanje nastavnika) 
Matematička tribina za nastavnike matematike. Matematička tribina za učitelje. Računarska tribina. Zimski specijalizovani seminari za nastavnike (tri seminara: matematika, računarstvo, učitelji). Tematski seminari i praktikumi. Letnje i zimske škole (seminari) za nastavnike-mentore za rad sa darovitim učenicima. Obuka nastavnika za dodatni rad i dr. Konsultacije. Saradnja sa školama i drugim organiza-cijama kod nas i u inostranstvu. "Arhimedes" sada ima 13 akreditovanih seminara kod Zavoda za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja (ZUOV) i MP.  

Izdavačka delatnost (Priručna literatura za učenika i nastavnike) 
Materijali za mlade matematičare. Zbirke zadataka iz matematike (po razredima, OŠ). Edicija "Matematika u srpskom narodu". Mala nastavna biblioteka "Matematička tribina". Biblioteka "Posebna izdanja". Kolekcija testova iz matematike za OŠ. Metodički priručnici. Časopis "Matematički zabavnik". Kolekcija slika slavnih mate-matičara i fizičara. 

Specijalizovana biblioteka (knjige, časopisi) 
Enciklopedije, leksikoni, opšti priručnici. Istorija matematike, velikani. Nastava matematike. Udžbenici za sve nivoe matematičkog obrazovanja. Literatura za mlade matematičare. Časopisi. Šah.  

Ostali poslovi (Indok, opšti, tehnički) 
Informaciono-dokumentacioni, administrativno-knjigovodstveni, tehnički i drugi, sajt. 
Napomena: Od 1. novembra 2008. godine promenjen je naziv "firme": umesto Klub mladih matematičara "Arhimedes" novi naziv je: Matematičko društvo "Arhimedes". Raniji naziv Klub "Arhimedes" nije govorio mnogo. Trebalo ga je shvatiti u širem značenju, jer "Arhimedes" je mnogo više od nekakvog kluba, kako po mnogostrukoj delatnosti, tako i po rezultatima koje je ostvario u podsticanju i konkretnom radu na matematičkom obrazovanju mladih i stručnom radu sa nastavnicima (a sve to u neadekvatnim uslovima). To je bila i ostaje svojevrsna "matematička kuća", najveći centar okupljanja ljubitelja matematike kod nas (mladih i odraslih) i to tokom cele godine. 
Neke aktivnosti prvi je u Srbiji inicirao, osmislio i uspešno razvio "Arhimedes", pa su kasnije služile drugima za uzor. 
"Arhimedes" ostvaruje saradnju sa školama, naučnim i drugim organizacijama u zemlji i inostranstvu.

3. Šta je do sada uradio MD "Arhimedes"?
(Stanje 31.08.2009. godine)

Statistički podaci, po pravilu, zamaraju. Međutim, u priči o "Arhimedesu", bez nekih od tih podataka ne može se imati prava slika o doprinosu "Arhimedesa" matematičkom obrazovanju u Srbiji, posebno u Beogradu. A taj doprinos je vrlo značajan.
     Evo šta je urađeno za 36 godina, uglavnom na osnovu entuzijazma (u toku prvih 20 godina rada u "Arhimedesu" pojam honorara prosto nije ni postojao):
     

Održano je oko 49.700 časova za oko 36.300 učenika u "Arhimedesovim" školama mladih matematičara (35 generacija stalne "Arhimedesove" škole sa ukupno oko 23.600 učenika; 102 letnje i zimske škole sa oko 10.000 učenika; 1280 učenika u matematičkim sekcijama i matematičkom zabavištu);

5630 učenika u Dopisnoj školi mladih matematičara;

2270 časova za 900 učenika u matematičkom praktikumu (pripremna nastava);
     

održano 1000 časova na 40 posebnih računarskih kurseva za 600 učenika;
     

organizovano je 78 naučno-popularnih predavanja i 185 "matematičkih" priredbi (kvizovi, izložbe, posela, konkursi, promocije i dr.) sa oko 23.500 prisutnih, gde se posebno ističe izložba u Pedagoškom muzeju povodom 30 godina rada "Arhimedesa"; oko 200 priloga u časopisima i drugim javnim glasilima (na primer: prilozi iz matematike u listovima "Politika Ekspres" (Đačka strana, utorkom), "Kekec", "Dečje novine", "Arhime-desov" kutak u časopisu "Računari" 1998 -1990); upoznate su sve škole u biv. Jugoslaviji sa bitnim podacima za 30 naših i stranih matematičkih časopisa za učenike i nastavnike;
    

održano je 66 matematičkih turnira - matematičkih olimpijada OŠ i SŠ (ekipnih prvenstava Srbije u matematici): 35 za OŠ i 31 za SŠ – ukupno 3.715 ekipa sa 16.729 takmičara; pokrenuto i 2006, 2007, 2008. i 2009. godine održano novo masovno matematičko takmičenje "Misliša" sa preko 77.000 učesnika (po ugledu na takmičenje "Kengur"); održana Dopisna matematička olimpijada za OŠ tokom prvog polugodišta 2006, 2007. i 2008. godine (po dva kola i finale) sa oko 6.100 učesnika; organizovano 11 učešća Beograda (330 učenika) na Međunarodnom matematičkom turniru gradova (na kome inače učestvuje preko 100 gradova širom sveta), uključujući i 11 letnjih konferencija-finala Turnira gradova (49 učenika-predstavnika Beograda); sastavljeno 1.405 zadataka za 166.400 učenika na drugim matematičkim takmičenjima; organizovano je takmičenje mladih programera Jugoslavije (u saradnji sa časopisom "Računari" i MG u Beogradu) - kvalifikacije tokom školske godine i finale u maju (1988 -1990);

održano 1525 predavanja za nastavnike na 876 seminara i drugih stručnih skupova (346 matematičkih tribina za nastavnike matematike u OŠ i SŠ, 45 matematičkih tribina za učitelje, 40 računarskih tribina, 61 zimski specijalizovani republički seminar (po 25 za matematiku i računarstvo i 11 za učitelje), 103 kraća tematska seminara, 160 pojedinačnih predavanja i 140 instruktivno-konsultativnih sastanaka), na kojima je evidentirano preko 65.000 prisutnih nastavnika, pri čemu su učesnici ovih skupova (preko evaluacionih upitnika i u drugim prilikama) dali najviše ocene za sadržaj i kvalitet svih "Arhimedesovih" seminara i drugih stručnih skupova;
     

napisano je i publikovano više od 330 naslova raznih publikacija u tiražu preko 2,295 miliona primeraka (na primer, samo u specijalizovanoj ediciji "Materijali za mlade matematičare" objavljeno je 140 naslova (tematskih brošura);
     

stvorena je specijalizovana biblioteka sa oko 26200 knjiga i 5500 primeraka časo-pisa (na našem i stranim jezicima), po mnogo čemu jedinstvena na našim prostorima, jedina koja je stalno na usluzi učenicima i nastavnicima.
Kao što se vidi, podaci/rezultati su impozantni.
***
     "Arhimedesov" koncept matematičke škole i drugih aktivnosti dao je izuzetne rezultate.
Nosioci nagrada i drugih priznanja na matematičkim takmičenjima svih vrsta i nivoa kod nas u velikom broju su učenici "Arhimedesovih" matematičkih škola. Slično je kada se radi o međunarodnim takmičenjima iz matematike (Međunarodna matematička olimpijada za srednjoškolce, Juniorska balkanska matematička olimpijada za starije osnovce, Balkanska matematička olimpijada za srednjoškolce, Međunarodni matema-tički turnir gradova). Poslednjih petnaestak godina većina članova naše državne ekipe su "Arhimedesovci" (u poslednjoj deceniji to su članovi "Arhimedesove" Olimpijske grupe) i na tim međunarodnim takmičenjima iz matematike gotovo uvek su svi osvajali medalje. Na primer, na IMO za srednjoškolce u periodu 1992-2009. i BMO u periodu 1995-2009. godine "Arhimedesovci" su od ukupno 128 osvojili tačno 108 medalja za našu zemlju, tj. 84,5% svih medalja!.
     "Arhimedesovci" su najuspešniji i na konkursu za upis u Matematičku gimnaziju. Takođe su i uspešni studenti na svim fakultetima. Na primer, studenti generacija na Matematičkom fakultetu u Beogradu tokom poslednjih 5-8 godina bili su isključivo "Arhimedesovci", svojevremeno polaznici "Arhimedesove" Olimpijske grupe (inače, redovni učenici Matematičke gimnazije u Beogradu).
Mnogi uspešni "Arhimedesovci" su i pre upisa u Matematičku gimnaziju ili druge srednje škole bili u "Arhimedesovoj" školi po nekoliko godina (neki od prvog razreda OŠ) i tu su svakako dosta naučili. Međutim, doprinos "Arhimedesa" pomenutim uspesima u javnosti se obično prećutkuje i uglavnom pripisuje matičnoj školi učenika.
     Kod "Arhimedesa" su učili i svoje matematičke vidike proširivali mnogi učenici koji su sada već čuvena imena na polju matematike i tehničkih disciplina. Mnogi studiraju ili rade i na prestižnim stranim univerzitetima, a neki su tamo i doktorirali.
     Bez preterivanja se može reći da je "Arhimedes" svojevrsni rasadnik uspešnih matematičara, inženjera i drugih stručnjaka. Naravno, odatle ne bi trebalo izvesti zaključak da je za njihov uspeh zaslužan samo "Arhimedes".
O svekolikom doprinosu "Arhimedesa" matematičkom obrazovanju pravi sud mogu dati prvenstveno učesnici u njegovim brojnim aktivnostima.
   Detaljnije se o uspesima govori u odeljcima "Lična karta", Note about "Archimedes", Uspesi i Olimpijska grupa na "Arhimedesovom" sajtu : www.arhimedes.rs

4. Koje su bitne osobine "Arhimedesovih" aktivnosti?

     "Arhimedes" je bio inicijator i realizator niza novih aktivnosti.
     Nijedna aktivnost nema slučajni karakter. Pristup svakoj aktivnosti je kompleksan, dugoročan i osmišljen. Visok stručni nivo i kvalitet bitne su karakteristike svih aktivnosti. "Arhimedes" kao saradnike okuplja istaknute nastavnike iz osnovnih i srednjih škola, naše i strane stručnjake sa univerziteta i drugih institucija, prvenstveno entuzijaste. Među saradnicima iz inostranstva su poznati delatnici u aktivnostima kojima se bavi "Arhimedes".
     O tome da su ljudi od nauke cenili i cene ono što radi "Arhimedes" govori i činjenica da su njegovi počasni članovi i saradnici-predavači bili korifeji srpske matematičke nauke, sada već počivši matematičari: akademici Đuro Kurepa, Slobodan Aljančić i Tatomir Anđelić, kao i čuveni profesori Dragoslav Mitrinović i Slaviša Prešić.

5. Koji problemi muče "Arhimedes"?

      MD "Arhimedes" nema stalnih izvora finansiranja ni adekvatan prostor za rad i biblioteku. Sredstva obezbeđuje prilozima svojih članova i saradnika, izdavanjem publi-kacija, stručnim uslugama i dr. "Arhimedes" nema u radnom odnosu nijednog stalnog radnika.
    U minulom periodu društvo nije mnogo učinilo u stvaranju uslova i pomaganju rada Kluba odnosno Društva "Arhimedes", mada je bilo dobrih želja i obećanja. Skoro sve je rezultat volonterskog rada entuzijasta. Za 36 godina postojanja i rada "Arhimedes" je od društva (prvenstveno od Ministarstva prosvete i Ministarstva za nauku i tehnologiju) dobio namenski samo oko 5% sredstava koja su mu bila neophodna i koja je utrošio za svoje aktivnosti. Naime, do pre šest godina troškove zimskih republičkih seminara za nastavnike delimično je pokrivalo Ministarstvo prosvete (kod svih stručnih društava), a učestvuje i u troškovima takmičenja (samo republičkih). Prvi put u svojoj istoriji, "Arhimedes" je od SGB (Sekretarijat za finansije) dobio namensku finansijsku pomoć za svoje matematičke i računarske tribine u 2005. godini.
Pa, ipak je "Arhimedes" postigao izvanredne rezultate u svim svojim aktivnostima i društvu dao značajan doprinos na polju matematičkog obrazovanja.
      Ukoliko bi Republika i Grad Beograd pomogli "Arhimedes", uključujući ga u odgovarajuće sisteme finansiranja obrazovno-vaspitnih i naučno-razvojnih aktivnosti, onda bi i postignuti rezultati bili još veći, šireg i dubljeg dometa.
     Ono što je do sada radio i postigao "Arhimedes", s obzirom na uslove, po oceni stručne i školske javnosti, nije baš svakidašnje. Zaista bi bilo interesantno čuti, šta bi to još trebalo da radi i uradi "Arhimedes", da bi mu naša društvena zajednica adekvatno pomogla da stvori što bolje uslove za rad!?